Cập nhật quy định mới về môi trường theo Nghị định 48/2026/NĐ-CP

1. Tiêu chí môi trường và phân loại dự án đầu tư

1.1. Phân loại theo quy mô dự án đầu tư

Theo Điều 25 Nghị định 48/2026/NĐ-CP, quy mô dự án đầu tư được phân loại dựa trên các tiêu chí sau:

• Theo pháp luật về đầu tư công: dự án quan trọng quốc gia, nhóm A, nhóm B và nhóm C.
• Theo diện tích sử dụng đất, đất có mặt nước:
  • Quy mô lớn: từ 300 ha trở lên
  • Quy mô trung bình: từ 50 ha đến dưới 300 ha
  • Quy mô nhỏ: dưới 50 ha
• Theo khu vực biển: phân nhóm theo thẩm quyền cấp phép nhận chìm, giao khu vực biển, lấn biển.
• Theo khai thác tài nguyên thiên nhiên: căn cứ thẩm quyền cấp phép khai thác khoáng sản, tài nguyên nước.

1.2. Phân loại theo công suất và loại hình sản xuất, kinh doanh

Dự án thuộc loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường (Phụ lục II) được phân loại công suất thành: lớn – trung bình – nhỏ.

Gồm hai nhóm:

• Loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường
• Loại hình khác không thuộc danh mục nguy cơ gây ô nhiễm

1.3. Dự án có yếu tố nhạy cảm về môi trường

Dự án được xác định là có yếu tố nhạy cảm về môi trường khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Dự án thuộc loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường quy định tại Phụ lục II, nằm trong khu vực đô thị (phường), có phát sinh nước thải, khí thải
• Xả nước thải vào nguồn nước cấp cho sinh hoạt
• Sử dụng đất của khu bảo tồn thiên nhiên, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, đất rừng tự nhiên
• Liên quan đến di sản thiên nhiên, di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh
• Có yêu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại các khu vực nhạy cảm
• Có yêu cầu di dân, tái định cư theo quy định pháp luật

1.4. Phân loại dự án nhóm I, II, III

Danh mục chi tiết các dự án đầu tư:

• Nhóm I: Phụ lục III
• Nhóm II: Phụ lục IV
• Nhóm III: Phụ lục V ban hành kèm theo Nghị định 48/2026/NĐ-CP.

2. Phân cấp thẩm quyền thẩm định ĐTM và cấp giấy phép môi trường

2.1. Phân cấp cho UBND cấp tỉnh (Điều 26a)

Chủ tịch UBND cấp tỉnh được phân cấp thẩm định báo cáo ĐTM và cấp giấy phép môi trường đối với một số dự án trước đây thuộc thẩm quyền Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bao gồm:

• Dự án đầu tư công không thuộc thẩm quyền Quốc hội, Thủ tướng
• Dự án chỉ phân loại theo tiêu chí chuyển đổi mục đích sử dụng đất khu bảo tồn
• Dự án thủy điện
• Dự án khai thác dầu thô, khí đốt tự nhiên

2.2. Trách nhiệm của UBND cấp tỉnh

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm:

• Bảo đảm điều kiện tài chính, nhân lực để thực hiện phân cấp
• Chịu trách nhiệm về kết quả thẩm định, cấp phép
• Kiểm tra, thanh tra việc chấp hành pháp luật môi trường
• Báo cáo định kỳ 6 tháng/lần cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường
• Xây dựng và tích hợp cơ sở dữ liệu ĐTM, giấy phép môi trường

2.3. Trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường

• Hướng dẫn, kiểm tra việc phân cấp
• Tổng hợp khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện
• Chỉ đạo kiểm tra, thanh tra khi cần thiết

3. Tham vấn trong đánh giá tác động môi trường

3.1. Đối tượng tham vấn

• Cộng đồng dân cư, cá nhân chịu tác động trực tiếp
• Cơ quan, tổ chức có liên quan: UBND cấp xã, Mặt trận Tổ quốc, Ban quản lý KCN, cơ quan thủy lợi, cơ quan quốc phòng – an ninh (nếu có)

3.2. Nội dung tham vấn

• Nội dung theo mẫu Phụ lục VIa
• Bổ sung phương án cải tạo, phục hồi môi trường, bồi hoàn đa dạng sinh học (nếu có)

3.3. Hình thức tham vấn

3.4. Trách nhiệm của chủ dự án

• Tổng hợp trung thực các ý kiến tham vấn
• Giải trình và hoàn thiện báo cáo ĐTM
• Chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung tham vấn

4. Trách nhiệm khi dự án có thay đổi sau phê duyệt ĐTM

4.1. Các trường hợp phải đánh giá tác động môi trường lại

• Tăng quy mô, công suất từ 30% trở lên
• Thay đổi công nghệ sản xuất làm gia tăng tác động xấu đến môi trường
• Thay đổi khác làm gia tăng tác động xấu đến môi trường
• Thay đổi vị trí xả thải
• Không xây lắp đủ công đoạn xử lý chất thải đã được phê duyệt
• Thay đổi địa điểm thực hiện dự án

4.2. Các yếu tố làm gia tăng tác động xấu đến môi trường

• Tăng lưu lượng nước thải, khí thải
• Gia tăng tác động đến đa dạng sinh học
• Gia tăng nguy cơ sạt lở, ngập lụt
• Tăng diện tích sử dụng đất tại khu vực nhạy cảm

4.3. Xử lý trường hợp điều chỉnh nhưng không thuộc đối tượng ĐTM

• Thực hiện cấp giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường theo quy định
• Thẩm quyền xác định theo dự án sau điều chỉnh

5. Lập báo cáo ĐTM cho dự án phân kỳ hoặc dự án thành phần

• Dự án chia thành các dự án thành phần: lập ĐTM cho từng dự án
• Dự án phân kỳ đầu tư: có thể lập ĐTM cho từng giai đoạn hoặc cho toàn bộ dự án
• ĐTM giai đoạn sau phải kế thừa nội dung giai đoạn trước
• Quyết định phê duyệt ĐTM mới sẽ thay thế quyết định cũ

6. Điều chỉnh và cấp lại giấy phép môi trường (Điều 30)

6.1. Các trường hợp phải điều chỉnh giấy phép môi trường

Theo Điều 30 Nghị định 48/2026/NĐ-CP, cơ sở, dự án đã được cấp giấy phép môi trường phải thực hiện điều chỉnh giấy phép khi có một trong các thay đổi sau:

a) Thay đổi nội dung cấp phép môi trường

Bao gồm các thay đổi liên quan đến nguồn phát sinh, đặc tính và giới hạn phát thải, cụ thể:

b) Thay đổi tăng quy mô, công suất hoặc công nghệ sản xuất dẫn đến thay đổi nội dung cấp phép

Việc điều chỉnh giấy phép môi trường phải được thực hiện khi dự án đầu tư, cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung hoặc cụm công nghiệp có thay đổi theo các trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 27 Nghị định 48/2026/NĐ-CP, và dẫn đến thay đổi nội dung cấp phép môi trường.

c) Bổ sung phương án quản lý nước thải

Bao gồm các trường hợp:

• Bổ sung phương án chuyển giao nước thải, tiếp nhận nước thải để xử lý theo quy định tại khoản 4 Điều 74
• Bổ sung phương án tái sử dụng nước thải theo quy định tại khoản 6 Điều 74 Nghị định 48/2026/NĐ-CP

d) Các thay đổi khác làm phát sinh nghĩa vụ điều chỉnh giấy phép môi trường

Các thay đổi khác tương tự quy định tại khoản 2 Điều 27 Nghị định 48/2026/NĐ-CP, bao gồm:

• Tăng quy mô, công suất hoặc thay đổi công nghệ dẫn đến gia tăng tác động xấu đến môi trường
• Thay đổi làm thay đổi phân loại dự án đầu tư theo tiêu chí môi trường
• Các thay đổi khác dẫn đến không còn phù hợp với nội dung giấy phép môi trường đã được cấp

đ) Nguyên tắc và trình tự thực hiện điều chỉnh giấy phép môi trường

• Việc điều chỉnh giấy phép môi trường được thực hiện trên môi trường điện tử thông qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến toàn trình
• Chủ dự án đầu tư, cơ sở phải gửi hồ sơ đề nghị điều chỉnh trước khi thực hiện việc thay đổi
• Chỉ được triển khai các thay đổi sau khi đã được cấp giấy phép môi trường điều chỉnh

6.2. Trường hợp phải cấp lại giấy phép môi trường

Giấy phép môi trường được cấp lại trong các trường hợp sau:

a) Hết thời hạn hiệu lực của giấy phép

Chủ dự án phải gửi hồ sơ đề nghị cấp lại giấy phép môi trường trước 6 tháng khi giấy phép hết hiệu lực.

b) Dự án đầu tư, cơ sở có thay đổi tăng quy mô, công suất hoặc thay đổi công nghệ sản xuất làm gia tăng tác động xấu đến môi trường

Trường hợp tăng quy mô, công suất dẫn đến thay đổi phân loại dự án đầu tư theo tiêu chí môi trường thì thực hiện theo quy định tương ứng, trừ các trường hợp loại trừ theo quy định của pháp luật về đầu tư hoặc thuộc đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường.

c) Khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp bổ sung ngành, nghề có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường

Khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung hoặc cụm công nghiệp đang hoạt động phải thực hiện cấp lại giấy phép môi trường khi bổ sung ngành, nghề thu hút đầu tư thuộc danh mục loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 48/2026/NĐ-CP.

d) Các thay đổi khác làm gia tăng tác động xấu đến môi trường

Bao gồm các thay đổi theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 44 Luật Bảo vệ môi trường, cụ thể như:

• Tăng từ 10% trở lên lưu lượng nước thải, bụi, khí thải làm gia tăng thải lượng các thông số ô nhiễm
• Thay đổi vị trí xả trực tiếp nước thải sau xử lý vào nguồn nước có yêu cầu cao hơn về quy chuẩn xả thải
• Bổ sung phương pháp tự tái chế, xử lý, đồng xử lý chất thải bằng công nghệ, công trình bảo vệ môi trường, thiết bị sản xuất sẵn có
• Bổ sung hoạt động đồng xử lý chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải rắn sinh hoạt để thực hiện dịch vụ xử lý chất thải
• Thay thế hoặc bổ sung công trình, hệ thống, thiết bị tái chế, xử lý chất thải
• Bổ sung loại chất thải nguy hại (trừ trường hợp có tính chất tương tự loại đã được cấp phép)
• Bổ sung loại hoặc tăng khối lượng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất
• Bổ sung trạm trung chuyển chất thải nguy hại
• Thay đổi công nghệ của hệ thống, công trình xử lý nước thải, bụi, khí thải (trừ trường hợp chỉ bổ sung thiết bị hoặc công đoạn xử lý)
• Giảm quy mô hoặc không xây lắp công trình phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường của hệ thống xử lý nước thải

6.3. Thẩm quyền điều chỉnh, cấp lại giấy phép môi trường

• Cơ quan nào đã cấp giấy phép môi trường thì có thẩm quyền điều chỉnh hoặc cấp lại
• Trường hợp dự án sau điều chỉnh thuộc thẩm quyền cấp phép của cơ quan khác thì thực hiện theo thẩm quyền mới

7. Vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải (Điều 31)

7.1. Đối tượng phải vận hành thử nghiệm

Các dự án, cơ sở có công trình xử lý chất thải phải thực hiện vận hành thử nghiệm, bao gồm:

• Công trình xử lý nước thải
• Công trình xử lý khí thải
• Công trình xử lý chất thải nguy hại

7.2. Thời gian vận hành thử nghiệm

• Thời gian vận hành thử nghiệm tối đa 06 tháng
• Có thể gia hạn 01 lần, nhưng không quá 06 tháng

7.3. Nội dung vận hành thử nghiệm

Trong thời gian vận hành thử nghiệm, chủ cơ sở có trách nhiệm:

• Vận hành công trình đúng quy trình kỹ thuật
• Quan trắc môi trường theo chương trình đã được phê duyệt
• Đánh giá hiệu quả xử lý chất thải
• Khắc phục các tồn tại, sự cố phát sinh (nếu có)

7.4. Kết quả vận hành thử nghiệm

Kết quả vận hành thử nghiệm là căn cứ để:

• Xác nhận hoàn thành công trình bảo vệ môi trường
• Chính thức đưa công trình vào vận hành ổn định

8. Đối tượng không phải đăng ký môi trường (Điều 32)

Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường và Nghị định 48/2026/NĐ-CP, các đối tượng sau không phải thực hiện đăng ký môi trường:

8.1. Dự án đầu tư, cơ sở thuộc diện miễn đăng ký theo Luật Bảo vệ môi trường

Bao gồm các dự án đầu tư, cơ sở quy định tại điểm a và điểm c khoản 2 Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường (đã được sửa đổi, bổ sung), cụ thể:

• Dự án đầu tư, cơ sở thuộc bí mật nhà nước về quốc phòng, an ninh
• Dự án đầu tư không thuộc đối tượng phải đăng ký môi trường theo quy định của luật hoặc nghị quyết của Quốc hội

8.2. Dự án, cơ sở không phát sinh hoặc phát sinh rất ít chất thải

Dự án đầu tư khi đi vào vận hành và cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ không phải đăng ký môi trường khi:

• Không phát sinh chất thải; hoặc
• Chỉ phát sinh chất thải với khối lượng nhỏ và đáp ứng đồng thời các tiêu chí sau:
  • Phát sinh thường xuyên chất thải nguy hại dưới 20 kg/tháng hoặc dưới 240 kg/năm
  • Phát sinh thường xuyên chất thải rắn công nghiệp thông thường phải xử lý dưới 100 kg/tháng hoặc dưới 1.200 kg/năm
  • Phát sinh chất thải rắn sinh hoạt dưới 300 kg/ngày
  • Phát sinh nước thải dưới 05 m³/ngày và khí thải dưới 50 m³/giờ, được xử lý bằng công trình, thiết bị xử lý tại chỗ hoặc được quản lý theo quy định của chính quyền địa phương

8.3. Các đối tượng khác theo danh mục của Chính phủ

Bao gồm các đối tượng quy định tại điểm d khoản 2 Điều 49 Luật Bảo vệ môi trường (đã được sửa đổi, bổ sung), được liệt kê cụ thể tại Phụ lục XVI ban hành kèm theo Nghị định.

9. Các câu hỏi thường gặp

10. Kết luận

📚 Tham khảo thêm

• Thao khảo các bài viết khác của Việt Envi: Truy cập Website
• Cổng dịch vụ công quốc gia: Truy cập xem thêm các văn bản pháp luật
• Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Truy cập Website
• Văn bản đầy đủ Nghị định 48/2026/NĐ-CP: Tải bản đầy đủ
• Xem thêm về luật 146/2025/QH15: Chi tiết

Bài viết được biên soạn dựa trên Nghị định 48/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 29/01/2026. Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo. Doanh nghiệp nên đọc kỹ nghị định hoặc liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn cụ thể cho từng trường hợp.